• 6945042632       
  • psychonoitiki.diadrasi@gmail.com

Πρακτικές Συμβουλές

Για την εργονομική διευθέτηση του χώρου ασθενών με άνοια

Συμβουλές για την εργονομική διευθέτηση του χώρου ασθενών με άνοια

Ο όρος «άνοια» χρησιμοποιείται για να περιγράψει μία ποικιλία συμπτωμάτων, που συναντούμε συνήθως σε ανθρώπους με νοσήματα του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα την καταστροφή και την απώλεια εγκεφαλικών κυττάρων. Η απώλεια των εγκεφαλικών κυττάρων είναι μία φυσιολογική διαδικασία, αλλά στην άνοια, ο ρυθμός απώλειας των εγκεφαλικών κυττάρων αυξάνεται, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται μία αργή αλλά βαθμιαία μείωση της λειτουργικότητας του ατόμου.

Ο κύριος στόχος της εργοθεραπείας είναι να βελτιώσει τη δυνατότητα των ασθενών να εκτελέσουν τις δραστηριότητες καθημερινής ζωής και ως εκ τούτου να επιδράσει θετικά στην ανεξαρτησία του ασθενούς και τη συμμετοχή του στις κοινωνικές δραστηριότητες και να ελαττώσει το βάρος των φροντιστών, αυξάνοντας τους την αυτοπεποίθηση και την δυνατότητα να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα της συμπεριφοράς των ανοϊκών.

 

 

     Σκοπός της εργονομίας, είναι:

  • ο δομημένος χώρος να είναι φιλικός και ασφαλής για όλους τους ανθρώπους σε οποιαδήποτε κατάσταση και αν βρίσκονται, και

  • να αφαιρεθούν ή να διαμορφωθούν αρχιτεκτονικά όλα τα αντικείμενα που εμποδίζουν την άνετη πρόσβαση από τον ένα χώρο στον άλλο ή ακόμα και μέσα στο ίδιο δωμάτιο.

Φωτισμός
Να υπάρχει αρκετός φωτισμός στον εξωτερικό περίγυρο του σπιτιού.
Να είναι ομοιόμορφα κατανεμημένος ο φωτισμός.
Οι διακόπτες να βρίσκονται στην είσοδο του δωματίου και πάνω από το κρεβάτι.
Οι ασθενείς έχουν διαταραγμένη αντίληψη του χώρου, για αυτό πολλές φορές ο κακός φωτισμός μπορεί να προκαλέσει σύγχυση, με αποτέλεσμα άγχος και διέργεση του ασθενούς. Σκοτεινά μέρη του σπιτιού μπορεί να θεωρηθούν από τον ασθενή ως «τρύπες» ή «κρυψώνες» για επικίνδυνους αγνώστους. Ο επαρκής φωτισμός του σπιτιού είναι απαραίτητος, ιδιαίτερα στο χώρο που συνδέει την κρεβατοκάμαρα με την τουαλέτα και όπου υπάρχουν σκαλιά. Χρήσιμο είναι να τοποθετηθούν φώτα με φωτοκύτταρα που ανάβουν μόλις πλησιάσει κάποιος, τα οποία είναι πολύ χρήσιμα την νύχτα.

 

 Εξωτερικές παρεμβάσεις στο σπίτι και στην είσοδο:

Στις άκρες των σκαλοπατιών να υπάρχει ταινία αυτοκόλλητη έντονου χρώματος, ώστε να προκαλεί την προσοχή.
Μπορεί να ξεχνούν ανοιχτή την εξώπορτα. Υπάρχουν μηχανισμοί που κλείνουν αυτόματα.
Έχετε πάντα κλειδωμένη την εξώπορτα για να αποθαρρύνετε «απόδραση». Χρήσιμο είναι να βάλουν μια επιπλέον κλειδαριά ή ένα σύρτη.
Πρέπει να απομακρυνθούν όλα τα χαλάκια και οι μικρές μοκέτες που μπορεί να γλιστρούν και να προκαλέσουν ατυχήματα.
Να απομακρύνουν ή σκεπάσουν τους καθρέφτες σε περίπτωση που τρομάζουν ή μπερδεύουν τον ασθενή.
Να μην κρεμάνε κλειδιά, ομπρέλες, καπέλα κ.α. γιατί μπορεί εύκολα να χαθούν.

 

 

 Παρεμβάσεις μέσα στο σπίτι:

Να αναρτήσουν έναν μικρό πίνακα με τα τηλέφωνα πρώτης ανάγκης και με τη διεύθυνση του σπιτιού.
Να χρησιμοποιήσουν αυτόματο τηλεφωνητή, όταν δεν μπορούν να απαντήσουν ή λείπουν από το σπίτι. Αυτό συνιστάται, επειδή ο ασθενής δεν μπορεί να κρατήσει μηνύματα και είναι εύκολος στόχος για τηλε-μάρκετινγκ.
Να τοποθετήσουν ανιχνευτές φωτιάς σε κάθε δωμάτιο και να μην ξεχνούν να κάνουν τακτικό έλεγχο των μπαταριών.
Να εγκαταστήσουν κλειδαριές ασφαλείας σε όλες τις πόρτες και τα παράθυρα.
Να μην υπάρχουν πάνω στις πόρτες τα κλειδιά. Τα κλειδιά του σπιτιού και του αυτοκινήτου δεν πρέπει να είναι προσιτά.
Να κρύψουν ένα εφεδρικό κλειδί σε μια ασφαλή κρυψώνα, έξω από το σπίτι, σε περίπτωση που κλειδωθεί κάποιος έξω.
Να καλύψουν τις μη-χρησιμοποιούμενες πρίζες με καπάκια.
Να τοποθετήσουν κόκκινη ταινία γύρω από το καλοριφέρ ή άλλες εστίες θέρμανσης, ώστε να αποτρέπεται ο ασθενής από το να στέκεται πολύ κοντά τους.
Να τοποθετήσουν κάγκελα στις σκάλες, αν υπάρχουν, και από τις δύο πλευρές. Εάν είναι εφικτό, συνιστάται η τοποθέτηση μοκέτας στις σκάλες για να αποφεύγετε πιθανή ολίσθηση.
Να κλειδώσουν και ασφαλίσουν όλα τα εργαλεία και τα μηχανήματα στην αποθήκη ή στο γκαράζ του σπιτιού.

Παρεμβάσεις μέσα στην κουζίνα:

Η κουζίνα μπορεί να γίνει το πιο επικίνδυνο δωμάτιο:
Τα σκεύη καθημερινής χρήσης πρέπει να είναι προσιτά και ακίνδυνα.
Να καλύψουν τα κουμπιά της ηλεκτρικής κουζίνας και άλλων συσκευών.
Να κλείνουν πάντα τον γενικό διακόπτη της κουζίνας από τον κεντρικό ηλεκτρικό πίνακα του σπιτιού κάθε φορά που δεν χρησιμοποιείτε.
Να απομακρύνουν γκαζάκια και άλλες συσκευές αερίου.
Να απομακρύνουν ή να ασφαλίσουν το συρτάρι της κουζίνας που περιέχει διάφορα μικροαντικείμενα (λάστιχα, κουμπιά, σπάγκους, σπίρτα κ.α.). Ο ασθενής μπορεί να προσπαθήσει να φάει μικρά αντικείμενα.
Να τοποθετήσουν ένα ειδικό δίχτυ στον νεροχύτη, ώστε να μπορεί να συγκρατήσει κάτι πολύτιμο που μπορεί να πέσει κατά λάθος.
Να απομακρύνουν τον κάδο σκουπιδιών σε εσωτερική ντουλάπα, γιατί μπορεί ο ασθενής να πετάξει κάτι πολύτιμο ή να πάρει κάτι να φάει από τα σκουπίδια.

 

 Παρεμβάσεις μέσα στο υπνοδωμάτιο:

Να τοποθετήσουν ένα σύστημα ενδοεπικοινωνίας για την παρακολούθηση τυχόν πτώσεων ή κραυγών φόβου ή βοήθειας. Αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στην τουαλέτα.
Να προσέχουν στις ηλεκτρικές κουβέρτες και στα ηλεκτρικά σεντόνια (θέρμανσης) που μπορεί να προκαλέσουν ατύχημα. Θα πρέπει να κρατάνε μακριά από τους ασθενείς τα χειριστήρια.
Να μετακινήσουν τα κρεβάτια, ώστε από τη μια πλευρά να ακουμπά στον τοίχο για ασφάλεια.

 

 Παρεμβάσεις μέσα στο μπάνιο:

Να βγάλουν την κλειδαριά από την πόρτα, για να αποφύγουν την περίπτωση να κλειδωθεί μέσα ο ασθενής.
Να φυλάξουν το πιστολάκι, τα ξυραφάκια και το σίδερο των μαλλιών σε ασφαλές μέρος.
Να απομακρύνουν τις δηλητηριώδεις ουσίες και τα απορρυπαντικά και να φυλάξουν τα φάρμακα σε ασφαλές μέρος και όχι στο ντουλαπάκι των φαρμάκων.

 

 

 Παρεμβάσεις μέσα στο καθιστικό:

Να μην αφήνουν τον ασθενή χωρίς εποπτεία μπροστά σε τζάκι.
Να απομακρύνουν τα σπίρτα, τους αναπτήρες και τα τσιγάρα. Σε περίπτωση που ο ασθενής καπνίζει, θα πρέπει να είναι και κάποιος άλλος μαζί του εκείνη την ώρα.

Οι ασθενείς με άνοια, βιώνουν μια σταδιακή έκπτωση των δεξιοτήτων τους καθώς εξελίσσεται η νόσος τους. Η έκπτωση αυτή επηρεάζει ολοένα και περισσότερους τομείς της καθημερινής ζωής για να μετουσιωθεί τέλος σε πλήρη αδυναμία αυτόνομης διαβίωσης. Ο χρόνος που θα συμβεί αυτό διαφέρει, καθώς η άνοια επηρεάζει διαφορετικά κάθε άτομο.

      Η ανεξαρτητοποίηση στις δραστηριότητες καθημερινής ζωής, αντιπροσωπεύει ένα ευρύ φάσμα του ενδιαφέροντος και της φροντίδας του εργοθεραπευτή.

     Ο στόχος είναι η διαρκής ανεξαρτησία, η διατήρηση της λειτουργικότητας και η διατήρηση των δεξιοτήτων των ανοϊκών ασθενών .

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΦΑΓΗΤΟΥ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΗ

 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΦΑΓΗΤΟΥ:

     Η συμμετοχή στην προετοιμασία του φαγητού και η συντροφιά κατά τη διάρκεια του γεύματος και δη από ένα οικείο και αγαπητό άτομο, είναι δύο από τις βασικότερες δραστηριότητες της ημέρας για ένα άτομο με άνοια,

 ΣΙΤΙΣΗ:

Είναι σημαντικό να τους ενθαρρύνουν να τρώνε μόνοι τους όσο καιρό αυτό είναι εφικτό.
Στα γεύματα, οι φροντιστές καλό είναι να σερβίρουν υγιεινές τροφές με άφθονα υγρά. Επίσης, οι ακόλουθες υποδείξεις μπορούν να βοηθήσουν:
Να σερβίρουν απλά γεύματα. Οι πολλές επιλογές προκαλούν σύγχυση.
Να παρακολουθούν τις διατροφικές συνήθειες. Τα άτομα με άνοια μπορεί να τρώνε πολύ λίγο ή πάρα πολύ.
Να σερβίρουν συχνά τα αγαπημένα του γεύματα, ειδικά αν ο ασθενής δεν έχει μεγάλη όρεξη.
Να μην του σερβίρουν ή να τον ταΐζουν όταν είναι ανήσυχος ή νυσταγμένος, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος πνιγμού.
Να ελέγχουν τη θερμοκρασία του φαγητού, να μην είναι πολύ ζεστά.
Να ταΐζουν τον ασθενή με μισογεμάτο κουτάλι και να αφήνουν να περάσουν το ελάχιστο πέντε δευτερόλεπτα προτού να του προσφέρουν άλλη μπουκιά.
Να επιτρέψουν στον ασθενή να φάει σε μπολ αντί σε πιάτο, με κουτάλι αντί με πιρούνι ή ακόμα και με τα χέρια, αν αυτό επιθυμεί.
Να προτιμούν φαγητά που τρώγονται με το χέρι, όπως μικρά σάντουιτς, σε όσους δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν μαχαιροπίρουνα ή σε όσους είναι ανήσυχοι και δεν μπορούν να καθίσουν στο τραπέζι.

Συνήθως 6 – 8 ποτήρια υγρού (νερό) την ημέρα αρκούν.

Στα πιο προχωρημένα στάδια της άνοιας, το να κόβουν οι φροντιστές το φαγητό σε μικρά κομμάτια ή να το αλέθουν, μπορεί να βοηθήσει. Όταν τον ταΐζουν μπορούν να βάζουν το κουτάλι στο χέρι του και να το οδηγούν μαζί στο στόμα
του και να χρησιμοποιούν καλαμάκι για τα υγρά.

 

 

ΛΗΨΗ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

Πρέπει οι φροντιστές να είναι σίγουροι ότι οι ασθενείς παίρνουν καθημερινά την φαρμακευτική τους αγωγή.

Στα πρώτα στάδια:

Επίβλεψη για την διαχείριση των φαρμάκων και την εμφάνιση παρενεργειών.
Βοήθεια στην δημιουργία προγράμματος φαρμάκων.
Βοήθεια στην αναγνώριση της αναγκαιότητας να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες λήψης φαρμάκων.
Χρήση προγραμματιστή χαπιών.
Μετά το 5ο στάδιο:

Ο φροντιστής αναλαμβάνει την ευθύνη διαχείρισης των φαρμάκων .

ΕΝΔΥΣΗ - ΑΠΟΔΥΣΗ

Τα ρούχα μας είναι κομμάτι της προσωπικότητάς μας. Βοηθώντας κάποιον με άνοια να επιλέξει αυτά που φοράει και να διατηρήσει το προσωπικό του στυλ ντυσίματος, τον βοηθάτε να διατηρήσει την ταυτότητά του όσον το δυνατόν περισσότερο και να είναι περήφανος για την εμφάνισή του. Η βοήθεια που θα δώσουμε στο άτομο με άνοια θα πρέπει να είναι διακριτική.

 

Πρώτα πρέπει να βεβαιωθούν ότι το δωμάτιο είναι ζεστό και να ενθαρρύνουν το άτομο να πάει στην τουαλέτα προτού ντυθεί.

Για να ελαττώσουν τον κίνδυνο πτώσης, μπορούν να τον βάλουν να καθίσει την ώρα που ντύνεται και να είναι κοντά του για να τον υποστηρίζουν.

Να τον ρωτήσουν «τι θέλεις να φορέσεις, το κόκκινο ή το πράσινο», αλλά να μην προσφέρουν πολλές επιλογές γιατί δημιουργείται σύγχυση.

Στην ντουλάπα πρέπει να έχουν λίγα ρούχα και όχι περιττά.

Εάν χρειάζεται περισσότερη βοήθεια, μπορούν να του δώσουν τα ρούχα ένα ένα και να του εξηγούν πώς να φορέσει το κάθε ρούχο.

Μερικά άτομα με άνοια επιμένουν να φορούν τα ίδια ρούχα. Μπορούν να εξαφανίζουν τα άπλυτα ρούχα την ώρα που κάνουν μπάνιο, αντικαθιστώντας τα με καθαρά.

Συχνά μπορεί να διαπιστώσετε ότι τα ρούχα που είναι ένα νούμερα μεγαλύτερο γίνονται πιο εύκολα «αποδεκτά».

Τα ρούχα θα πρέπει να είναι ευκολοφόρετα, να μπαίνουν και να βγαίνουν εύκολα, με μεγάλα κουμπώματα στην μπροστινή μεριά, φερμουάρ και αυτοκόλλητες ταινίες.

Να βεβαιωθούν ότι τα παπούτσια είναι άνετα και δεν γλιστρούν.

Τα παπούτσια πρέπει να δένουν μέχρι επάνω με κορδόνια ή να κλείνουν με αυτοκόλλητες ταινίες.

 

 

 

 ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ

Μία από τις πιο δύσκολες διαδικασίες είναι και το πλύσιμο του ασθενή. Επειδή το μπάνιο είναι μια πολύ προσωπική και ιδιωτική διαδικασία, ο ασθενής ίσως εκφράσει τη δυσαρέσκεια  ή τον φόβο του με φωνές, αντίσταση και βία. Αυτό συμβαίνει, επειδή ο ασθενής δεν γνωρίζει για ποιον λόγο χρειάζεται να κάνει το μπάνιο του ή δεν έχει την υπομονή ή επειδή ντρέπεται και κρυώνει.

Οι φροντιστές μπορούν να δοκιμάσουν τα εξής:

Να αντιμετωπίσουν το μπάνιο ως καθημερινή ρουτίνα. Όμως πρέπει να είναι ελαστικοί γιατί ένα καθημερινό μπάνιο μπορεί να είναι εξωπραγματικό.

Στα πρώτα στάδια της νόσου, το πρόβλημα δεν είναι μεγάλο. Αρκεί να του το θυμίζουν και να του έχουν έτοιμα όλα όσα χρειάζονται, για να διατηρήσει τις συνήθειες πλυσίματος που είχε πριν. Σε μεταγενέστερο στάδιο της ασθένειας, θα χρειαστεί και βοήθεια από τον φροντιστή.

Να έχουν βγάλει το κλειδί από το εσωτερικό μέρος της πόρτας του μπάνιου, διασφαλίζοντας έτσι το να μην μπορεί να κλειδωθεί μέσα και να δημιουργήσουν τις συνθήκες, έτσι ώστε να μπορούν να επικοινωνούν ανά πάσα στιγμή μαζί.

Να προετοιμάζουν το μπάνιο νωρίτερα – να μαζέψουν ό,τι είναι απαραίτητα (πετσέτες, σφουγγάρια, σαπούνι, σαμπουάν κ.τ.λ.) αρκετή ώρα πριν τη διαδικασία με τη βοήθειά του αν είναι εφικτό.

Να βεβαιωθούν για τη θερμοκρασία του νερού.

Να σέβονται την αξιοπρέπεια του – μερικοί άνθρωποι δεν αισθάνονται άνετα, όταν είναι γυμνοί. Αφήνοντας τον άνθρωπο να κρατά μια πετσέτα μπροστά του την ώρα του μπάνιου ίσως αυτό μειώσει την ανησυχία του και την ντροπή του.

Να βάλουν υποστηρίγματα – χερούλια, κάθισμα, αντιολισθητικά καλύμματα κ.λ.π.

Να μην χρησιμοποιούν λάδια που γλιστρούν ή αφρόλουτρα.

Να χρησιμοποιούν ταλκ, λοσιόν ή κρέμα σώματος για να αποφύγουν τα εξανθήματα.

 

ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗ

 

ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΛΛΙΩΝ

Να κόψουν τα μαλλιά κατά τέτοιον τρόπο ώστε να χτενίζονται εύκολα.

Αν το κουρείο ή το κομμωτήριο αποτελούσε σημαντικό τμήμα της προηγούμενης ρουτίνας του ασθενούς, δε θα ήταν άσχημο να συνεχίσουν να πηγαίνουν στο ίδιο μέρος και στο ίδιο άτομο.

Μπορεί ο φροντιστής να χτενίζει τα μαλλιά του και να ενθαρρύνει τον ασθενή να κάνει το ίδιο (μίμηση των
κινήσεων) .

 ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΔΟΝΤΙΩΝ

Αν ο ασθενής έχει τα δικά του δόντια θα πρέπει ο φροντιστής να τον ενθαρρύνει να βουρτσίζει τα δόντια του κάθε μέρα.

Αν έχει οδοντοστοιχίες, να ενθαρρύνουν τη συνεχή φροντίδα τους και τους τακτικούς ελέγχους.

Να προγραμματίζουν τακτικές επισκέψεις στον οδοντίατρο. Σωστή στοματική και οδοντική φροντίδα μπορεί να αποτρέψει δυσκολίες την ώρα του γεύματος, πεπτικά προβλήματα.

Να παρατηρούν αν υπάρχουν σημάδια ανησυχίας, μορφασμοί προσώπου ή άρνηση την ώρα του φαγητού. Κάτι από αυτά μπορεί να προδίδει οδοντικό πόνο ή μασέλες που δεν εφαρμόζουν σωστά .

 

 

 ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗ ΝΥΧΙΩΝ

Οι φροντιστές θα πρέπει να ενθαρρύνουν τον ασθενή να συνεχίζει να κόβει τα νύχια των χεριών και των ποδιών του.
Όταν το αναλάβουν οι φροντιστές, θα πρέπει να το κάνουν δύο φορές το μήνα.
Οι διαταραχές των νυχιών των ποδιών (κάλοι) μπορεί να προκαλέσουν ενόχληση ή προβλήματα στο περπάτημα. Θα πρέπει να ελέγχουν περιοδικά τον ασθενή .

 

 

 ΧΡΗΣΗ ΤΟΥΑΛΕΤΑΣ

Πρώτα χρειάζεται να διασφαλιστεί ότι η τουαλέτα γίνεται άνετα, με ασφάλεια και υγιεινά.

Θα πρέπει οι φροντιστές να μάθουν να αναγνωρίζουν τα μη λεκτικά μηνύματα που δίνει ο ασθενής για να δηλώσει ότι χρειάζεται την τουαλέτα. Θα πρέπει να έχουν κατά νου ότι τυχόν εκνευρισμός, τράβηγμα των ρούχων και συνεχές περπάτημα, μπορεί να σημαίνουν ότι θέλει να πάει στην τουαλέτα.
Θα πρέπει να εξασφαλίσουν το σωστό εντοπισμό του χώρου. Να απομακρύνουν εμπόδια που τυχόν υπάρχουν στην πρόσβαση για την τουαλέτα.

Να κολλήσουν ταμπέλα στην πόρτα της τουαλέτας χρησιμοποιώντας φωτεινά χρώματα και μεγάλα γράμματα και να προνοήσουν για εμφανή σήματα – η ανάρτηση μιας εικόνας ή αφίσας έξω από την τουαλέτα ίσως διευκολύνει την εύρεσή της από τον ασθενή.
Ακόμη, η τοποθέτηση χρωματιστών χαλιών στο πάτωμα του μπάνιου και στο καπάκι του καθίσματος κάνουν την τουαλέτα να ξεχωρίζει.
Να δείξουν κατανόηση, εάν συμβεί ατύχημα. Ο ασθενής μπορεί να στεναχωρηθεί και να κρύβει τα λερωμένα εσώρουχα ή να αρνείται να πλυθεί, για να μη δουν οι άλλοι το πρόβλημα. Θα πρέπει οι φροντιστές να μην τον μαλώσουν και να τον βοηθήσουν να διατηρήσει την αξιοπρέπειά του.

Να μελετήσουν τα προϊόντα ακράτειας που υπάρχουν στην αγορά. Στις περιπτώσεις ατυχημάτων η χρήση αδιάβροχων καλυμμάτων κάτω από τα σεντόνια ίσως φανεί χρήσιμη. Επίσης η τοποθέτηση σερβιέτας μέσα από τα ρούχα είναι πολύ καλή λύση στην αρχή. Αν , τέλος ο ασθενής δεν μπορεί να ελέγξει την ακράτεια, μπορούν να τους φορέσουν πάνες – βρακάκια, πάντα κρατώντας στάση καθησυχασμού, η οποία σίγουρα μειώνει το αίσθημα της ντροπής.